Bài viết

Mua bán nhà đất: Thận trọng khi lập vi bằng

Vừa qua, Đường dây nóng Báo Hải Phòng nhận được phản ánh của người dân về việc được tư vấn lập vi bằng khi mua nhà, đất tại khu đất Đồng Xá, phường Thành Tô (quận Hải An). Tuy nhiên, cung cấp văn bản này tới cơ quan chức năng, người dân “ngã ngửa” khi được biết, vi bằng không có giá trị để hoàn tất thủ tục chuyển nhượng, sang tên giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (GCNQSDĐ).



Lập vi bằng việc giao nhận tiền trong mua bán tài sản tại Văn phòng Thừa phát lại Hải Phòng.

 

Trái pháp luật

Ghi nhận tại các chi nhánh Văn phòng Đăng ký đất đai tại các quận, huyện, thời gian gần đây cho thấy, khá nhiều người dân cung cấp các bộ hồ sơ giao dịch, chuyển nhượng nhà, đất sử dụng vi bằng do các văn phòng Thừa phát lại lập. Tất cả các bộ hồ sơ này sau khi tiếp nhận đều bị bộ phận “một cửa” các quận, huyện trả lại do chưa đủ thủ tục pháp lý. Theo luật sư Nguyễn Mạnh Hà, Trưởng văn phòng Luật sư Nguyên Minh, vi bằng không thể thay thế được hợp đồng có công chứng trong giao dịch mua bán nhà đất được công chứng viên chứng nhận theo quy định của Luật Công chứng. Khi mua bán nhà đất, việc lập vi bằng chỉ có giá trị ghi nhận nội dung giao nhận tiền, giấy tờ chứ không thể thay thế cho hợp đồng được công chứng. Việc người bán tư vấn người mua chỉ cần sử dụng hình thức vi bằng để chứng minh cho hoạt động giao dịch, chuyển nhượng nhà đất là trái pháp luật.

Hiện, các giao dịch mua bán nhà đất sử dụng hình thức lập vi bằng thường xảy ra đối với các căn nhà, mảnh đất không có đầy đủ giấy tờ hợp lệ hoặc đất sản xuất nông nghiệp xen kẹt. Nếu như trước đây, với các loại nhà, đất này, người dân giao dịch sử dụng giấy tờ viết tay thì nay xuất hiện hình thức mới là sử dụng vi bằng do Thừa phát lại lập.

Không chỉ ở Hải Phòng, tình trạng này còn phổ biến ở nhiều địa phương khác. Tại thành phố Hồ Chí Minh, nhiều đối tượng lừa đảo, đầu nậu đất đai lợi dụng sự thiếu hiểu biết pháp luật của người dân gom đất không giấy tờ, đất nông nghiệp để xây nhà bán. Để tăng sự tin tưởng của người dân, các đối tượng thuê Văn phòng thừa phát lại lập vi bằng làm chứng cho giao dịch giao nhận tiền. Thậm chí, nhiều căn nhà chung một sổ đỏ cũng được bán bằng hình thức đồng sở hữu, lập vi bằng. Trước tình trạng này, từ tháng 7-2018, Sở Tư pháp thành phố Hồ Chí Minh yêu cầu các Văn phòng thừa phát lại chấm dứt việc lập vi bằng mua bán nhà đất thông qua hình thức ghi nhận giao nền, lập vi bằng việc giao nhận tiền để che giấu mục đích không phù hợp với quy định của pháp luật.

 

Chấn chỉnh kịp thời các vi phạm

Mặc dù chưa rầm rộ, nhưng tình trạng sử dụng hình thức lập vi bằng để giao dịch mua bán nhà đất vẫn diễn ra trên địa bàn thành phố. Ông Đỗ Trung Chính, Văn phòng Thừa phát lại An Biên cho biết: Thời gian qua, Văn phòng nhận được yêu cầu của khá nhiều người dân đề nghị lập vi bằng ghi nhận sự kiện, hành vi giao nhà, giao tiền để thực hiện cam kết bằng văn bản giữa các bên. Đối với những trường hợp này, thừa phát lại đều giải thích rõ bản chất và giá trị pháp lý của vi bằng, đồng thời yêu cầu các bên cung cấp những giấy tờ pháp lý liên quan phục vụ việc thực hiện hành vi giao dịch. Sau khi được giải thích rõ, việc có tiến hành lập vi bằng hay không và sử dụng vi bằng đó như thế nào thuộc quyền quyết định cũng như trách nhiệm của người đề nghị.

Trước những vấn đề phát sinh trong hoạt động lập vi bằng của các văn phòng Thừa phát lại, ngay từ tháng 9-2014, Bộ Tư pháp có Công văn số 4003/BTP-TCTHADS hướng dẫn một số nội dung trong hoạt động thừa phát lại. Trong đó chỉ rõ: Để việc lập vi bằng không chồng chéo với hoạt động công chứng, chứng thực; tránh tình trạng lợi dụng lập vi bằng để thực hiện các giao dịch mà pháp luật không cho phép, các Văn phòng Thừa phát lại không lập vi bằng các sự kiện, hành vi nhằm thực hiện các giao dịch trái pháp luật. Tuy nhiên, theo Thừa phát lại Đỗ Trung Chính, việc sử dụng vi bằng vào mục đích gì thuộc trách nhiệm của người đề nghị lập vi bằng. Bên cạnh đó, Thừa phát lại cũng không có thẩm quyền và khả năng xác minh những thông tin mà người yêu cầu lập vi bằng cung cấp có đúng sự thật hay không. Vì thế, việc xác định sự kiện, hành vi được yêu cầu lập vi bằng có “nhằm thực hiện các giao dịch trái pháp luật” hay không không hề đơn giản.

Hiện, Bộ Tư pháp trình Chính phủ dự thảo Nghị định về tổ chức và hoạt động của Thừa phát lại và dự thảo Nghị định quy định xử phạt vi phạm hành chính  trong lĩnh vực bổ trợ tư pháp. Trong khi chờ Chính phủ phê duyệt, Sở Tư pháp đẩy mạnh tuyên truyền để người dân hiểu rõ về bản chất hoạt động lập vi bằng của các văn phòng Thừa phát lại, đồng thời tham mưu với UBND thành phố có những văn bản chấn chỉnh kịp thời vi phạm của các Văn phòng Thừa phát lại trong việc lập vi bằng cho hoạt động giao dịch nhà đất trái pháp luật của người dân.

 

Thành Lê
(THEO BÁO HẢI PHÒNG )

X
Hỗ trợ - CSKH